سیستم روشنایی هوشمند ویژه پروژه های اداری

سیستم روشنایی هوشمند ویژه پروژه های اداری

 

سیســتم هوشــمند ســاختمانهای اداری یکــی از گروههــای اصلــی محصــولات Control4 مــی باشــد کــه قابلیت هــای بیشــماری را در اختیـار مدیـران و کارکنـان ایـن گونـه ســاختمانها قــرار مــی دهــد. بــا اســتفاده از ایــن سیســتم در ســاختمانهای اداری، عــلاوه بــر کنتــرل سیســتم روشــنایی و ســرمایش گرمایــش، مــی تــوان سیســتم هــای امنیتــی و اطفــای حریــق را نیــز بــه صــورت یکپارچــه کنتــرل نمــود. در ایــن مقالــه بخــش روشــنایی را مــورد بررســی قــرار مــی د هیــم.

 

 اهمیـت سیسـتم هـای هوشـمند روشـنایی

یکــی از وظایــف مدیــران در ســازمان ها، یافتــن راهــکاری بــرای کاهــش هزینــه هاســت. از جملــه هزینــه هــای جــاری، هزینــه هــای مصــرف انــرژی اســت. راهکارهــای متعــددی بــرای صرفــه جویــی از مصــرف انــرژی در ســازمان هــا و ادارات بیــان شــده اســت. برخــی از ایـن مـوارد، ملاحظاتـی اسـت کـه در حیـن فرآینـد سـاختمان سـازی بایـد مـورد توجـه قـرار گیرنـد. در حالـی کـه برخــی دیگــر از راه حل هــا مــی تواننــد در هــر زمــان بــه وقــوع بپیوندنــد. بررســی و تحلیــل مصــرف بــرق در کشــورهای پیشــرفته دنیــا نــکات جالبــی را بــه مــا نشــان مــی دهــد. در آمــاری کــه ســازمان Star Energy آمریـکا منتشـر کـرده اسـت، بـه طـور میانگیــن ۳۵ درصــد مصــرف انــرژی بــرق در ســاختمان هــای اداری در ایــن کشــور، در بخــش روشــنایی مصــرف میگــردد. درصــد اســتفاده از انــرژی بــرای مصــارف مختلــف در نمــودار زیــر آمــده اســت :

نمودار مصرف روشنایی در ادارات

 

اگـر کمـی در ایـن نمـودار و مفاهیـم نهفتـه در آن عمیـق شـویم، متوجـه مــی شــویم وضعیــت در کشــور مــا متفــاوت اســت. بــه واســطه ســطح تکنولــوژی بــه کار گرفتــه شــده در محصــولات روشــنایی در کشــور آمریــکا، ســطح بهــره وری بالاتــری نســبت بــه شــرایط موجــود در کشــورهای در حــال توســعه را بایــد انتظــار داشــت. بنابرایــن بــرای کشــورهای در حــال توســعه، بایــد درصــدی بیــش از ایــن را در نظــر داشــت کــه ایــن موضــوع اهمیــت فــراوان تمرکــز بــر بهینــه ســازی سیســتم هــای روشــنایی را بــه وضــوح بیــان مــی کنــد. یکـی از راهکارهایـی که در راسـتای کاهــش مصــرف انــرژی چنــد ســالی اسـت کـه در دنیـا بـه کار گرفتـه مـی شــود، اســتفاده از سیســتم هــای هوشــمند کنتــرل روشــنایی مــی باشــد. شــرکت ۴ Control بــا ارائــه محصولاتــی بــا فنــاوری روز دنیــا، عــاوه بــر محصــولات سیســتم هوشــمند روشــنایی، ســایر بخشــهای ســاختمان را نیــز مــی توانـد بـه صـورت یکپارچـه هوشـمند نمایــد . در ادامــه بــا ویژ گیهــای سیســتم هوشــمند روشــنایی Control4 کــه جهــت اســتفاده در ســاختمانهای اداری کاربــرد زیــادی دارد، آشــنا خواهیــد شــد.

 

انــواع سیســتم هوشــمند روشــنایی ویــژه پــروژه هــای اداری

در یــک تقســیم بنــدی کلــی مــی تــوان گفــت، سیســتم هوشــمند روشــنایی Control4 بــه دو نــوع مبتنــی بــر ســوییچ (روشــن/ خامـوش) و مبتنـی بـر دیمـر (کنتـرل میــزان نــور) تقســیم مــی شــود. اجــرای هــر یــک از ایــن سیســتم ها باعــث کاهــش چشــمگیر مصــرف انــرژی در ســاختمانهای اداری مــی گــردد. انتخــاب بیــن ایــن دو سیســتم بســتگی بــه نــوع لامــپ هـای اسـتفاده شـده در پـروژه دارد. ً لامــپ هــای کــم مصــرف عمومــاً و مهتابی هــا بــه وســیله ســوییچ (خاموش/روشــن) مدیریــت مــی شــوند و لامــپ هــای معمولــی رشــته ای و ســایر انــواع لامــپ هــای التهابــی، بــه وســیله دیمــر کنتــرل مــی گردنــد. از آنجایـی کـه در کشـور مـا اسـتفاده از المــپ هــای کــم مصــرف و انــواع مهتابــی در ســاختمانهای اداری معمــول تــر اســت، مــی تــوان اغلــب پــروژه هــای اداری کشــور را بــا اسـتفاده از سـوییچ هـای هوشـمند، مدیریــت نمــود. اســتفاده ترکیبــی از انـواع سـوییچ و دیمـر نیـز در پروژههـا امـکان پذیـر اسـت. بـه ایـن معنـا کـه بــرای برخــی خطــوط روشــنایی مــی تـوان دیمـر هوشـمند در نظـر گرفـت در حالیکــه برخــی دیگــر بــه ســوییچ مجهــز می گردنــد. حـال سـوال اینجاسـت که سیسـتم هوشــمند روشــنایی Control4 بــا چــه مکانیــزم هایــی موجــب صرفــه جویـی در مصـرف انـرژی مـی گـردد؟

سالن کنفرانس مجهز به سیستم کنترل4

پاســخ ایــن ســوال بــرای هــر دو نــوع سـوییچ و دیمـر تقریبـا بـه یـک شـکل اسـت، کـه در ادامـه بـه آن پرداختـه شـده اسـت. مکانیـزم هـای سیسـتم هوشـمند روشـنایی همانگونــه کــه در نمــودار زیــر مشـخص شـده اسـت، مکانیزم هـای مدیریــت هوشــمند روشــنایی در وهلـه اول بـه دو گـروه کنتـرل خودکار و کنتـرل دسـتی تقسـیم مـی شـوند. مکانیزم هــای خــودکار دســته ای هســتند کــه یکبــار بــرای سیســتم تعریــف مــی شــوند و وقــوع آنهــا بــه صـورت خـودکار مـی باشـد.

مکانیزم های مدیریت هوشمند مصرف انرژی

همانطور کــه در شــکل ماحظــه مــی نماییــد، مکانیـزم هـای کنتـرل خـودکار خـود بــه دو دســته اســتفاده از سنســورها و زمـان بنـدی سیسـتم تقسـیم مـی شــوند. مکانیزم هــای کنتــرل دســتی را وقایعــی تشــکیل مــی دهنــد کــه کاربــران فرمــان اجــرای آنهــا را بــه سیسـتم اعـام مـی نماینـد کـه خـود بــه دو مکانیــزم تقســیم شــده انــد. مکانیـزم اول کنتـرل سیسـتم توسـط افــراد مجــاز دارای ســطح دسترســی اســت و مکانیــزم دوم وقــوع ســناریوهای از پیــش تعییــن شــده بــه محــض دریافــت فرمــان کاربــران بــه سیســتم مــی باشــد. بــه طــور خاصــه چهــار مکانیــزم مختلــف بــرای سیســتم مدیریــت هوشــمند روشــنایی Control4 در ســمت چــپ نمــودار زیــر از شــماره ۱ تــا ۴ مشــخص شــده انــد. در ادامــه بــه ارائــه توضیحــات و مثالهایـی از ایـن چهـار مکانیـزم مـی پردازیــم.

 

 ۱.تنظیــم خــودکار سیســتم روشــنایی بــا توجــه بــه شــرایط محیــط

یکــی از مهمتریــن کارکردهــای سیســتم هــای هوشــمند، عملکــرد اتوماتیــک سیســتم نســبت بــه شــرایط محیــط اســت. در حقیقــت سیســتم هوشــمند بــا کمــک سنســورهای مختلــف از وضعیــت محیـط مطلـع مـی شـود و بـر اسـاس آنچــه از پیــش تعییــن شــده اســت، تغییــرات مــورد نظــر روی بخشــهای مختلـف سیسـتم اعمـال مـی شـود. مهمتریــن سنســورهایی کــه در بخـش روشـنایی مـورد اسـتفاده قـرار مــی گیرنــد، سنســورهای حرکتــی و نیــز سنســورهای شــدت نــور مــی باشــند. سنســورهای حرکتــی تاثیــر فــوق العــاده ای بــر مصــرف انــرژی مــی گذارنــد کــه در پایــان ایــن متــن بــه آن اشــاره خواهیــم کــرد. اســتفاده از ایــن سنســورها بــه خصــوص بــرای فضاهــای مشــاعات نظیــر راهــرو هــا و راه پلــه هــا بســیار مفیــد خواهــد بــود و باعــث مــی شـود سیسـتم روشـنایی تنهـا زمانـی اسـتفاده شـود کـه بـه آن نیـاز اسـت. سنســورهای شــدت نــور در هــر لحظـه نـور محیط را می سـنجند )نور طبیعــی خورشــید(. ایــن سنســورها شــدت نورهــای طبیعــی موجــود در محیــط را بــه اطــاع سیســتم مــی رســانند و سیســتم هوشــمند بــر اســاس برنامــه ای کــه از پیــش روی آن بارگــذاری شــده، تغییــرات را اعمــال مــی کننــد. مثــا ا گــر در یــک روز آفتابــی هســتیم و نــور طبیعــی زمانــی کــه قــرار اســت در یــک واحــد جلســه عمومــی برگــزار گــردد، مــی تــوان یــک ســناریوی هوشــمند روشــنایی تعریــف نمــود. در ایــن ســناریو، سیســتم روشــنایی اتــاق جلســات روشــن خواهــد شــد و چراغهــای مربــوط بــه ســایر بخش های واحــد خامــوش مــی گردنــد. وقــوع ایــن ســناریو بــا فشــردن یــک کلیـد سـناریوپذیر بـه سـرعت و بــه ســهولت امــکان پذیــر ا ســت، لامپهــای اضافــی بــه صــورت اتوماتیــک خامــوش مــی گردنــد.

 

  1. برنامــه ریــزی زمــان بنــدی شــده سیســتم روشــنایی بــرای ایــام و ســاعات مختلــف

در ابتــدای هــر ســال روزهــا و ســاعتهایی کــه اداره در آن زمانهــا تعطیــل اســت، مشــخص هســتند. ایــن روزهــا و ســاعات در سیســتم روشــنایی هوشــمند بــه عنــوان ایــام تعطیــل معرفــی مــی شــوند و سیســتم بــه صــورت خــودکار در آن ســاعات کلیــه الامــپ هــای موجــود در ســاختمان را بــه جــز مــواردی کــه بــه آن اعــلام مــی شــود، خامــوش نگــه مــی دارد. لازم به ذکر اسـت چنین سیسـتمی ً بــه صــورت هوشــمند و بــا در کامــا خورشـید بـرای فضـای داخـل کافـی اســت، لامپهــای اضافــی بــه صــورت زمانــی کــه قــرار اســت در یــک واحــد جلســه عمومــی برگــزار گــردد، مــی تــوان یــک ســناریوی هوشــمند روشــنایی تعریــف نمــود. در ایــن ســناریو، سیســتم روشــنایی اتــاق جلســات روشــن خواهــد شــد و چراغهــای مربــوط بــه ســایر بخش های واحــد خامــوش مــی گردنــد. وقــوع ایــن ســناریو بــا فشــردن یــک کلیـد سـناریوپذیر بـه سـرعت و بــه ســهولت امــکان پذیــر ا ســت. نظــر گرفتــن ملاحظــات مربــوط بــه شــرایط خــاص تعریــف مــی شــود. بــه عنــوان مثــال فــردی خــار ج از ســاعت اداری مــی خواهــد اضافــه کاری داشــته باشــد و سیستم بــه گونــه ای تعریــف شــده اســت کــه در ایــن ساعت چراغهــا بایــد خامــوش باشــد. در چنیــن شــرایطی باز هــم سیســتم هوشــمند عمــل مــی کنــد و اطلاعــات حضــور ایــن فــرد را از سنسـورهای مربوطـه مـی گیـرد، لـذا در تصمیمش در خاموش کــردن چراغهــا در آن لحظــه تجدیــد نظــر مــی کنــد.

 

۳. کنتـرل سیسـتم روشـنایی فقط توسـط افـراد تعریـف شـده

یکـی از مـواردی کـه موجـب مصرف بــی رویــه انــرژی در ســاختمانهای اداری مــی شــود، امــکان اعمــال تغییــرات در سیســتم روشــنایی توســط افــراد مختلــف اســت. بــه عنــوان مثــال زمانیکــه یــک کلیــد روشــنایی در محلــی تعبیــه مــی شــود کــه همــه افــراد بــه راحتــی بــه آن دسترسـی دارنـد، مـی تواننـد بنـا بـه نظـر و سـلیقه خـود وضعیـت ایـن کلیــد را تغییــر دهنــد. ممکــن اســت نظـر و سـلیقه فـرد، منطبـق بـا اصـول مصـرف بهینـه انـرژی نباشـد و بیـش از نیــاز واقعــی وی باشــد در حالیکــه وی بــه ایــن موضــوع بــی توجــه اســت. در چنیــن حالتــی مدیریــت مصــرف انــرژی بــه صــورت واحــد و یکپارچــه امــکان پذیــر نیســت. از طـرف دیگـر اگـر قـرار باشـد کلیـه خطــوط روشــنایی فقــط از تابلــو بـرق کنتـرل شـود، دسترسـی و تغییـر دادن وضعیـت آنهـا بـرای افـراد مجـاز نیـز دشـوار خواهـد بـود. بـرای اعمـال کوچـک تریـن تغییـری افـراد بایـد بـه محــل تابلــو بــرق برونــد و بــا انبوهــی از کلیدهــا مواجــه شــوند تــا بتواننــد تغییـر مـورد نظـر را کـه مثـلا خامـوش کــردن یکــی از چراغهــای راهــرو یکــی از طبقــات اســت، اعمــال کننــد. در سیســتم ســاختمان های اداری هوشـمند Control4 ایـن مسـئله بـه شـکلی باورنکردنـی رفـع شـده اسـت. اولاً کــه در ایــن سیســتم هیچگونــه کلیــدی روی دیوارهــا نصــب نمــی شـود، لـذا هـر فـردی امـکان تغییـر در سیســتم روشــنایی را نــدارد. در ایــن سیســتم ابتــدا افــراد مجــاز بـرای اعمـال تغییـرات روی سیسـتم روشــنایی تعریــف مــی شــوند. ایــن افــراد مــی تواننــد مدیــران ارشــد، مدیــران واحدهــا، یــا حتــی برخــی پرسـنل خدماتی سـاختمان باشـند. ســپس بــرای هــر یــک از ایــن افــراد سـطح دسترسـی تعریـف مـی شـود. بــه عنــوان مثــال مدیــر واحــد اداری و مالــی، فقــط مجــاز خواهــد بــود چراغهــای مربــوط بــه واحــد کاری خــود و راهــروی مجــاور آن را تغییــر دهــد. بـه لطـف یکـی از مهمتریـن ویژ گـی هــای سیســتم هوشــمند Control4 کــه تعــدد واســط هــای کاربــر (User Interface )مــی باشــد، افــراد مجــاز، بــه طــرق مختلفــی مــی تواننــد تغییــرات را اعمــال نماینــد. انــواع گوشــی هــای موبایــل، تبلــت هــا، کامپیوتــر و لــپ تــاپ، صفحــات لمســی و ریمــوت کنتــرل و … همگــی ابزارهایــی هســتند کــه مــی تــوان سیســتم روشــنایی هوشــمند را از طریــق آنهــا کنتــرل کـرد. بنابرایـن کافیسـت افـراد مجـاز بــرای سیســتم، یکــی از آنهــا را در اختیــار داشــته باشــد تــا بتوانــد در زمان هـای مـورد نیـاز تغییـرات مدنظـر خــود را اعمــال نماینــد.

 

 ۴ . اجــرای ســناریوهای از پیــش تعییــن شــده

در سیســتم هوشــمند Control4 مفهــوم ســناریو بــه مجموعــه ای از وقایــع اطـلاق مــی شــود کــه بــرای نیازهــای مختلــف طراحــی گردیــده انـد و در سیسـتم تعریـف مـی شـوند تـا در مواقـع لزوم بـه وقـوع بپیوندنـد. بـه عنـوان مثـال زمانـی کـه قرار اسـت در یـک واحـد جلسـه عمومـی برگـزار گــردد، مــی تــوان یــک ســناریوی هوشــمند روشــنایی تعریــف نمــود. در ایــن ســناریو، سیســتم روشــنایی اتـاق جلسـات روشـن خواهـد شـد و چراغهـای مربوط به سـایر بخش های واحــد خامــوش مــی گردنــد. وقــوع ایــن ســناریو بــا فشــردن یــک کلیــد سـناریوپذیر بـه سـرعت و به سـهولت امــکان پذیــر اســت.

سالن کنفرانس هوشمندسازی شده

تعریــف ســناریوهای مختلــف براســاس نیازهای بخشهای مختلــف ســازمان خواهــد بــود.

نمایی از کنترل سالن کنفرانس با اپلیکیشن کنترل4

نمایی از سناریو سالن کنفرانس

نتیجه گیری بــه طــور خلاصــه بایــد گفــت اســتفاده صحیــح از سیستم روشــنایی در پــروژه هایــی نظیــر ساختمان های اداری جــز بــا بکارگیــری سیســتم هــای هوشــمند یکپارچــه امــکان پذیــر نمــی باشــد. عوامــل مهمــی در در ارزیابــی سیسـتم هـای هوشـمند مـی تواننـد بــه انتخــاب درســت کمــک کنند. قابلیـت اطمینـان یکـی از مهمتریـن ایــن پارامترهاست. نکتــه دیگــری کـه در انتخـاب بایـد در نظـر داشـت، ســهولت اســتفاده از سیســتم اســت. در برخــی سیستم های هوشمندســازی، بــه قــدری پیچیدگـی وجـود دارد کـه بـه جز یک تکنسین الکترونیــک، فــرد دیگــری نمـی توانـد بـا آن کار کنـد. نـرم افـزار کنتــرل سیســتم در Control4 بــه قــدری ســاده و جــذاب اســت کــه هــر فــردی را قــادر مــی ســازد تــا بــه راحتـی بـا سیسـتم کنتـرل هـای لازم را انجــام دهــد.

 

 

منبع

مجله خانه هوشمند ما